السيد الطباطبائي
254
مجموعه رسائل ( فارسى )
اسلامى در مورد اعجاز قرآن قائل به « صرف » شوند . آنان مىگويند : « آوردن نظير قرآن براى بشر محال است . نه تاكنون كسى توانسته در اين وادى گام بردارد و نه در آينده كسى خواهد توانست ؛ البته نه بدين جهت كه اين تركيبها و جمله بندىها براى انسان كار محالى است ، بلكه براى اين كه خداوند قرآن را معجزهء جاويدان پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله قرار داده و براى حفظ دلائل نبوت ، توان مقابله و معارضه با آن را از انسانها سلب كرده است و به نيروى ارادهء قاهر و غالب خويش نمىگذارد كه چنين كارى از كسى سر بزند . » اين مطلب نادرست است ، و با آيات تحدى قرآن سازگار نيست ، چه از ظاهر آيات تحدى - كه انس و جن را به معارضه دعوت مىكند ، و از آنان مىخواهد كه دست به دست هم دهند و به مدد يكديگر بدين كار اقدام كنند - چنين بر مىآيد كه بشر از ساختن اين قالبها ناتوان است ؛ نه اين كه خدا نمىگذارد ، چنان كه قرآن مىفرمايد : « . . . شما نيز ده سوره نظير آن را بسازيد و جز خدا هر كس را كه مىتوانيد به يارى طلبيد ، اگر راست مىگوييد . پس اگر به دعوت شما پاسخ ندادند ، بدانيد كه اين كتاب به علم خدا نازل شده است . . . » « 1 » جملهء اخير در اين آيه ، مؤكداً دلالت دارد بر اين كه دانش بشرى براى تنظيم اين اسلوب كافى نيست ، و تنها دانش الهى مىتواند پديدآورندهء چنين اسلوبى باشد . جالبتر اين كه آيهء مزبور نيز در مقام رد اين تهمت - كه قرآن ساخته و پرداختهء شخص پيامبر است - برآمده به ما مىفهماند كه دانش پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله هم براى تنظيم چنين اسلوبى كافى نيست . بنابراين ، عدم توانايى بشر بر مقابله با قرآن ، از آن جهت است كه كلام خداست و به تعليم خدا نازل شده است ، نه به تعليم شيطان ؛ چنان كه در قرآن آمده است :
--> ( 1 ) . هود ، آيات 13 - 14 . .